Een Vlaamse delegatie, waaronder vertegenwoordigers van de Boerenbond, architecten en landbouwers, bracht onlangs een bezoek aan het biobased vergaderpaviljoen De Marke in Hengelo. Het paviljoen, dat voor bijna 100% uit biobased materialen bestaat en 9 ton CO2 heeft opgeslagen, staat symbool voor een nieuwe manier van bouwen waarin landbouw en bouw samenkomen. Een mooie levende ‘praatplaat’ om dieper in gewassen, de keten en biobased bouwen te duiken.

Het paviljoen is een mooi voorbeeld van ketenregie in actie. De miscanthus die is verwerkt in de wandisolatie komt van het veld van Timmerije, een kunststofproducent die al tien jaar ervaring heeft met deze gewassen. Peter Davids vertelt over de unieke samenwerking: “Via ons netwerk mochten we één oogst van deze akker gebruiken. Samen met Takkenkamp zijn we gaan puzzelen: hoe klein moet miscanthus gesnipperd worden om in te kunnen blazen? Het mooie is dat je partijen laat samenwerken die elkaar normaal niet tegenkomen.”

Bouwen met miscanthus, hennepvezel en leem met kalk

Naast miscanthus zijn diverse andere natuurlijke materialen verwerkt: strobalen als wandelementen, hennepvezel, een buitenzijde van waterbestendige leem met kalk (3cm dik), en hout van Stadsmijn – deels al hergebruikt materiaal. Zelfs de tapijttegels zijn gemaakt van kasjmier geitenhaar en wol. “We zijn ook dingen tegengekomen die nog niet werkten, zoals SAM-panels die toen nog niet vochtbestendig waren. Maar daar leer je van.”

Het constructieve draagwerk is hout, waarbij stro nog niet als drager kan functioneren. De Hoogstamige Spouwmuurpanelen (HSB) werden door een bedrijf getimmerd en bij de aannemer in de hal in elkaar gezet, waarna de Exie-isolatie (miscanthus) werd ingeblazen. “Het is allemaal niet ingewikkeld, maar wel nieuw.”

Geleerde lessen

Davids benadrukt dat opschaling nog ontwikkeling vergt: “Regulier en biobased zijn twee verschillende werelden. Het is een andere manier van werken waarbij veel kennis moet worden opgedaan en overgedragen. Je moet het gewoon doen en beleven. Belangrijk voor de toekomst is meer prefab en er moet een goede opbrengstprijs voor de gewasleveranciers zijn.”

Jan-Willem van de Groep plaatst het biobased bouwen in een breder perspectief: “Het gaat over meer dan alleen biobased bouwen – het is verbonden met andere transities. Kijk naar wat er vanuit Europa op ons afkomt, dat is een hele grote puzzel.” Hij verwijst naar de EPBD4-richtlijn die vanaf 2027 rapportageplicht invoert voor CO2 per vierkante meter gebouw. “Carbon based design betekent: niet bouwen, anders bouwen, hergebruik van grondstoffen, biobased bouwen. Anders ontwerpen en anders kijken naar de gebouwde omgeving.”

Grensoverschrijdend leren

Het bezoek van de Vlaamse delegatie laat zien dat de interesse in biobased bouwen over de grenzen heen groeit. De Marke fungeert daarbij als inspirerend voorbeeld van hoe experimenten, samenwerking en doorzettingsvermogen kunnen leiden tot concrete, schaalbare oplossingen voor de bouwsector van morgen.